EBO3: de nieuwe energiebeleidsovereenkomst vanaf 2027 uitgelegd

Een energiebeleidsovereenkomst (EBO) is een vrijwillige overeenkomst tussen de Vlaamse overheid en energie-intensieve bedrijven. Wie toetreedt, engageert zich om alle rendabele energie-efficiëntiemaatregelen te identificeren en uit te voeren. In ruil krijgt het bedrijf een stabiel beleidskader en toegang tot steunmaatregelen. De huidige overeenkomst, EBO2, loopt af op 31 december 2026. De opvolger, EBO3, start op 1 januari 2027.

De EBO bestaat in Vlaanderen sinds 2015 en is het centrale instrument voor het energiemanagement van de energie-intensieve industrie. Met EBO3 verandert vooral de doelgroep: de overeenkomst sluit aan op de nieuwe Europese drempels uit de energie-efficiëntierichtlijn (EED).

De verlaging van 100 naar 85 TJ is geen toeval. Vanaf 85 TJ wordt een energiemanagementsysteem wettelijk verplicht, met een voorgestelde deadline op 11 oktober 2027. Volgens de ontwerpteksten kan deelname aan EBO3 die verplichting invullen. Daarmee wordt de EBO meer dan een vrijwillig programma: voor veel bedrijven is het de meest logische manier om aan de nieuwe regels te voldoen.

De kern blijft hetzelfde. Je identificeert rendabele maatregelen, voert ze uit en rapporteert jaarlijks over de voortgang. Het Verificatiebureau Benchmarking Vlaanderen (VBBV) behoudt naar verwachting zijn rol als onafhankelijke tussenpartij tussen overheid en bedrijven.

Deelnemers krijgen onder meer toegang tot een accijnsvoordeel op aardgas en tot de compensatie voor indirecte emissiekosten. Vlaanderen wil het accijnsvoordeel behouden en pleit ervoor om het uit te breiden naar elektriciteit. Het energieplan dat je binnen de EBO opmaakt, geldt bovendien als conform verklaard energieplan, waardoor je geen dubbel werk hebt.

De vorige cyclus toont wat het oplevert. Aan EBO2 namen 281 vestigingen deel. Tegen eind 2026 zou die cyclus een bijkomende besparing van 13,4 PJ opleveren, volgens chemie- en farmafederatie essenscia evenveel als het jaarlijkse energieverbruik van bijna 180.000 gezinnen.

De EBO is vrijwillig. Wie niet toetreedt, valt onder het wettelijke spoor. Voor vestigingen vanaf 100 TJ betekent dat een conform verklaard energieplan tegen 1 oktober 2027, plus een energiemanagementsysteem. Tussen 85 en 100 TJ gaat het om een energieaudit en een energiemanagementsysteem. Welk spoor voor jou het best werkt, hangt af van een paar concrete vragen:

• Hoeveel aardgas verbruik je, en wat is het accijnsvoordeel dus waard?
• Valt je vestiging onder het EU ETS (VER-bedrijf)?
• Heb je al ISO 50001 of een groepsbrede energieaanpak?
• Hoeveel interne tijd kan je vrijmaken voor de jaarlijkse rapportering?
• Welke rendementsdrempel past bij je investeringsbeleid? Binnen EBO3 geldt volgens de ontwerptekst een eigen drempel van 11% IRR. In het wettelijke spoor is dat 13% IRR na belastingen voor vestigingen van 50 tot 85 TJ.

1. Bereken je verbruik per vestiging in TJ, als totaal finaal energieverbruik. Tel alle energiedragers mee.
2. Zet voordelen en verplichtingen naast elkaar. Wat levert het accijnsvoordeel op, en welke maatregelen moet je dan uitvoeren?
3. Neem tijdig een beslissing. Volgens de ontwerpteksten kan je toetreden tot 31 maart 2027. Daarna volgen volgens de ontwerptekst nog instapmomenten in januari 2028 en januari 2029.
4. Bereid je eerste rapportering voor. Een actuele maatregelenlijst en betrouwbare meetdata maken de jaarlijkse opvolging een stuk eenvoudiger.

Emaze begeleidt EBO-bedrijven bij de jaarlijkse opvolging, het energieplan en de klimaatroadmap of klimaataudit. Voor VER-bedrijven combineren we dat met de ETS-rapportering, zodat de cijfers in beide dossiers kloppen. Met energiemonitoring zie je tussentijds of maatregelen het verwachte effect hebben, in plaats van dat pas bij de jaarafrekening te merken.

Twijfel je tussen het EBO-spoor en het wettelijke spoor? We rekenen beide scenario’s door voor je vestiging. Emaze heeft geen belang bij de keuze: we adviseren onafhankelijk.

Toetreden kan volgens de ontwerpteksten tot 31 maart 2027. Plan een vrijblijvend gesprek en weet waar je vestiging staat.