Emaze onderzoekt zomercomfort in 81 zorg- en overheidsgebouwen: automatische zonwering maakt vaak het verschil

Energieadviesbureau Emaze voerde in opdracht van het Vlaams EnergieBedrijf (VEB) zomercomfortanalyses uit in 81 gebouwen in Vlaanderen: woonzorgcentra, assistentiewoningen, psychiatrische centra, kinderdagverblijven en scholen. Voor elk gebouw berekent Emaze via simulatiemodellen waar de temperatuur in de zomer boven de genormeerde comfortgrenzen uitkomt en welke ingreep dat oplost. Uit die analyses komt een duidelijk patroon naar voren, en het is niet het patroon dat de meeste mensen verwachten.

Het grootste risico zit steevast op dezelfde plek: ruimtes onder een plat dak, op de bovenste verdieping en zuidelijke glaspartijen. Zonnewarmte die er niet weg kan, stapelt zich daar op tot ver in de avond. Wat die warmte tegenhoudt, is echter zelden een airco. Passieve maatregelen zoals buitenzonwering, nachtventilatie of glasvervanging volstaan in 78,5% van de onderzochte gebouwen (62 van de 79). Emaze voegt actieve koeling pas toe waar deze eerste stappen aantoonbaar niet volstaan, in de resterende 21,5% (17 van de 79). Dat werkt volgens de “ladder van koeling”: een vast stappenplan dat passieve oplossingen voorrang geeft op mechanische koeling.

Binnen die passieve maatregelen springt er één keer op keer bovenuit: automatische zonwering. In 16 van de 79 grondig onderzochte gebouwen (20,3%) volstond deze ingreep om het gewenste zomercomfort te bereiken. De reden ligt voor de hand zodra je kijkt naar wie in deze gebouwen woont. In verschillende onderzochte woonzorgcentra en assistentiewoningen zit een kwetsbare groep aan het raam: oudere of minder mobiele bewoners die de screens niet zelf neerlaten wanneer het nodig is. Manuele zonwering werkt voor hen niet, ook al staat ze wel op de plannen. Automatische sturing maakt daar het verschil tussen een gebouw dat op papier voldoet en een gebouw dat ook in de praktijk comfortabel is.

Ook nachtventilatie via het openen van ramen komt vaak terug als oplossing, maar niet zomaar: in een zorgomgeving vraagt die aanpak bijkomende voorwaarden. Insectenwering tegen de tijgermug, een beperkte openingshoek of valbeveiliging bij afdelingen voor dementie of psychiatrie, en akoestische eisen voor slaapruimtes horen daar standaard bij.

Comfort is bovendien geen kwestie van temperatuur alleen. Een ruimte die voldoet aan de comforteisen kan tegelijk tekortschieten op daglichttoetreding: zonwering die te veel warmte buitenhoudt, houdt vaak ook te veel licht buiten. Goed zomercomfort is voor Emaze dan ook een evenwicht tussen temperatuur, licht en energieverbruik, niet de optelsom van losse ingrepen.

“Oudere en zorgbehoevende bewoners voelen hitte het eerst en het hardst, en kunnen zelf het minst bijsturen,” zegt Louis Demasure, energieconsulent bij Emaze. “Onze analyses tonen dat gerichte, betaalbare ingrepen zoals automatische zonwering of een aangepaste ventilatiestrategie het verschil maken tussen een gebouw dat op papier voldoet en een gebouw waar bewoners de zomer effectief comfortabel doorkomen.”