4 op 5 zorggebouwen hebben geen airco nodig om de hitte te overleven

De zomer van 2026 liet weinig aan de verbeelding over. Hittegolf na hittegolf zette zorggebouwen, scholen en kinderdagverblijven onder druk, en de bewoners die er het minst zelf aan kunnen doen, voelden dat het hardst. Terwijl de reflex in veel organisaties naar airco-installaties gaat, laten de analyses die Emaze uitvoerde voor het Vlaams EnergieBedrijf (VEB) een ander beeld zien.

In opdracht van VEB voerde Emaze zomercomfortanalyses uit in 81 gebouwen: woonzorgcentra, assistentiewoningen, psychiatrische centra, kinderdagverblijven en scholen. Via gevalideerde simulatiemodellen berekende Emaze per gebouw waar de temperatuur de normgrens overschrijdt en welke ingreep dat effectief oplost. De conclusie is verrassend eenduidig.

In 78,5% van de onderzochte gebouwen, 62 van de 79 grondig geanalyseerde panden, volstaan passieve maatregelen om het gewenste zomercomfort te bereiken. Actieve koeling voegde Emaze enkel toe waar passieve ingrepen aantoonbaar tekortschieten: in 21,5% van de gevallen, oftewel 17 gebouwen.

Emaze werkt hierbij volgens de ladder van koeling: een gestructureerd stappenplan dat altijd vertrekt vanuit de minst ingrijpende, energiezuinigste oplossing en pas naar mechanische koeling gaat als de stap daarvoor aantoonbaar niet volstaat.

Binnen de passieve maatregelen springt er een categorie telkens opnieuw naar boven: automatische zonwering. In 16 van de 79 gebouwen (20,3%) was dit de enige ingreep die nodig was om de comfortnorm te halen.

Waarom automatisch, en niet gewoon screens of lamellen? Het antwoord ligt in wie er woont. In woonzorgcentra en assistentiewoningen zitten kwetsbare, minder mobiele bewoners vaak aan het raam, precies de plek waar de warmte het snelst binnenkomt. Manuele zonwering staat misschien op de plannen, maar in de praktijk wordt ze niet of te laat bediend. Automatische sturing neemt die afhankelijkheid weg. Het gebouw reageert op de zon, ongeacht wie er zit.

Ook nachtventilatie via opbare ramen scoort goed in de analyses, maar niet als standaardoplossing. In een zorgomgeving stelt dit bijkomende eisen: insectenwering tegen de tijgermug, een beperkte openingshoek of valbeveiliging bij afdelingen voor dementie of psychiatrie, en akoestische eisen voor slaapruimtes. Emaze brengt die randvoorwaarden standaard mee in de aanbevelingen, zodat een goede oplossing op papier ook uitvoerbaar is in de praktijk.

Een ruimte die thermisch voldoet, kan tegelijk tekortschieten op daglicht. Zonwering die warmte buitenhoudt, houdt doorgaans ook licht buiten. Voor Emaze is goed zomercomfort dan ook een evenwicht tussen temperatuur, daglichttoetreding en energieverbruik, geen optelsom van losse ingrepen.

“Oudere en zorgbehoevende bewoners voelen hitte het eerst en het hardst, en kunnen zelf het minst bijsturen. Onze analyses tonen dat gerichte, betaalbare ingrepen zoals automatische zonwering of een aangepaste ventilatiestrategie het verschil maken tussen een gebouw dat op papier voldoet en een gebouw waar bewoners de zomer effectief comfortabel doorkomen.”

Louis Demasure, energieconsulent bij Emaze

Emaze begeleidt organisaties bij energievraagstukken in gebouwen, van comfort tot verbruik. Neem contact op voor een gratis adviesgesprek.