Netcongestie: wat kan je bedrijf vandaag al doen?

Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op piekmomenten niet genoeg capaciteit heeft om alle gevraagde stroom te transporteren. Bedrijven die op midden- of hoogspanning een nieuwe of zwaardere aansluiting aanvragen om te elektrificeren of uit te breiden, krijgen op de meeste plaatsen in Vlaanderen vandaag enkel nog een flexibele aansluiting. Dat hoeft geen rem te zijn. Met peak shaving, gestuurde belasting en de juiste contractvorm haal je meer uit je huidige aansluiting. In dit artikel lees je wat netcongestie en netflexibiliteit zijn, wat een flexibele aansluiting betekent en welke instrumenten je vandaag al kan inzetten, met begeleiding bij energiemanagement.

Netcongestie is een capaciteitsprobleem: op een bepaalde plek en op een bepaald moment nemen bedrijven meer elektriciteit af (of zetten ze meer op het net) dan het net kan transporteren.

Denk aan een snelweg tijdens de spits. De weg kan op piekmomenten het verkeer niet aan. Netbeheerders kunnen extra rijstroken aanleggen, maar dat duurt jaren. Tot dan moet het verkeer slimmer gespreid worden.

In Vlaanderen gaat het vandaag vooral om verwachte netcongestie: in veel zones dreigt het net vol te raken door de vele nieuwe aanvragen. Fluvius beheert het distributienet, Elia het net op hogere spanning. Bij beide zijn flexibele aansluitingen mogelijk, ook op hoogspanning: Elia biedt een gelijkaardige tijdelijke oplossing aan, Fall-Back Flex PVN.

Bedrijven elektrificeren snel. Warmtepompen, e-boilers, laadinfrastructuur, batterijen en elektrische processen vragen elk extra vermogen. In sommige regio’s, vooral industriezones zoals de Gentse haven, groeit het aantal aanvragen voor nieuwe of zwaardere aansluitingen sneller dan het net kan volgen.

Netbeheerders investeren in netversterking, maar dat blijft werk voor lange termijn. Daarom kijken ze vandaag kritischer naar grote aanvragen. Fluvius anticipeert daarbij al op toekomstige congestie: vraag je op midden- of hoogspanning een nieuwe aansluiting of verzwaring aan, dan krijg je op de meeste plaatsen in Vlaanderen enkel nog een flexibele aansluiting.

De cijfers tonen hoe groot de druk is. Van de 1.656 bedrijven die begin 2026 een aansluiting aanvroegen bij Fluvius, kregen er 654 zonder meer groen licht. Nog eens 611 kregen een aansluiting onder voorwaarden, bijvoorbeeld dat de netbeheerder op drukke momenten hun vermogen tijdelijk beperkt. Op het hoogtepunt, in het voorjaar van 2026, stonden er zo’n 2.000 aanvragen op de wachtlijst.

Welke mogelijkheden er in jouw zone zijn, zie je op de congestiekaart van Fluvius en Elia. In een oranje zone zijn enkel nog flexibele aansluitingen mogelijk.

Netflexibiliteit is het vermogen van een bedrijf om zijn elektriciteitsverbruik te verschuiven, te verminderen of te spreiden, zodat het net op piekmomenten minder belast wordt. Hoe flexibeler je bent, hoe beter je kan werken met een flexibele aansluiting, en hoe minder je afhangt van netversterking.

Dat werkt omdat congestie lokaal, tijdelijk en voorspelbaar is: ze speelt op bepaalde koppelpunten en op bepaalde uren. Wie weet wanneer zijn eigen pieken vallen, kan net op die momenten minder afnemen.

Bij een flexibele aansluiting krijg je normaal je volledige gevraagde vermogen. Op uitzonderlijke piekmomenten mag de netbeheerder je afname tijdelijk beperken. Hoe groot die beperking kan zijn, hangt af van de beschikbare capaciteit in je regio.

Weiger je een flexibele aansluiting, dan kan je aansluiting of verzwaring uitgesteld worden tot de netversterking klaar is. Voor veel bedrijven is flexibel aansluiten dus de snelste weg vooruit, op voorwaarde dat ze hun verbruik kunnen sturen.

Om flexibel te worden, heb je vandaag al instrumenten die werken binnen je huidige aansluiting.

Zonnepanelen en een batterij komen vaak in aanmerking voor de verhoogde investeringsaftrek. Dat maakt de investering in peak shaving financieel interessanter.

Flexibiliteit loont ook buiten congestiezones. In Vlaanderen hangt een deel van je nettarieven af van je afgenomen piekvermogen. Op laagspanning betaal je via het capaciteitstarief, op basis van je maandpiek. Op middenspanning tellen zowel je maandpiek als je jaarpiek mee. Een lagere piek betekent dus een lagere netfactuur.

Fluvius heeft drie soorten flexproducten. Bij elk stel je je flexibiliteit ter beschikking van het net, en bij elk krijg je daar iets voor terug.

• Fall-Back Flex: je krijgt een hoger aansluitvermogen. In ruil kan Fluvius je vragen om je afname of injectie te beperken tot een vooraf afgesproken niveau wanneer het net overbelast raakt. Daarvoor krijg je een reserveringsvergoeding. Hoe vaak en wanneer Fluvius afregelt, weet je niet op voorhand. Fall-Back Flex is een tijdelijke oplossing.
• Marktflex: bij marktgebaseerde flexibiliteit koopt Fluvius vooraf het recht om je afname of injectie later tijdelijk aan te passen. Tijdstip, volume en duur zijn bespreekbaar. Alles verloopt via het marktplatform NODES: Fluvius publiceert een vraag, jij biedt een prijs. Kiest Fluvius jouw bod, dan krijg je een vergoeding. De sturing gebeurt op een afgesproken moment of via een stuursignaal dat je installatie automatisch aanstuurt. Producten zijn onder meer MaxUsage, ShortFlex en LongFlex. Marktflex is vrijwillig en richt zich op bestaande klanten.
• Technische flexibiliteit: dit gaat over energieopslag met telecontrole. Bij dringende netproblemen kan Fluvius je batterij rechtstreeks aansturen. Die activatie wordt vergoed, onder meer op basis van de day-ahead-prijs.

1. Breng je verbruiksprofiel in kaart. Kijk naar je kwartierwaarden (je verbruik per kwartier, zoals je netbeheerder het meet): wanneer verbruik je het meest, hoe hoog zijn je pieken en hoe lang duren ze? Met submeting zie je bovendien welke installatie de piek veroorzaakt. Zonder meetdata is elke beslissing een gok.
2. Bepaal je toekomstige vraag. Welke elektrificatie of uitbreiding plan je? Hoeveel extra vermogen vraagt die, en op welke momenten?
3. Zoek je flexibiliteit. Welke processen kan je verschuiven, onderbreken of op een andere bron laten draaien? Waar helpt een batterij?
4. Bereken het rendement. Vergelijk de kosten van een batterij of sturing met de kosten van wachten op een zwaardere aansluiting. Tools zoals Flexicap van de Universiteit Gent helpen daarbij.
5. Stuur automatisch. Een energiemanagementsysteem (EMS) zorgt dat je installaties zelf reageren op je verbruik, en op een vraag van de netbeheerder.
6. Vraag je aansluiting aan met een plan. Een onderbouwd flexibiliteitsplan maakt het gesprek met de netbeheerder concreter.

Emaze begeleidt bedrijven al meer dan 20 jaar met energiemanagement, voor klanten in automotive, logistiek en infrastructuur. Voor netcongestie combineren we drie dingen:

1. Meten: met energiemonitoring via Maxee-hardware en ePortal-software zie je je verbruik en pieken per kwartier, tot op het niveau van een installatie.
2. Analyseren: in een energieanalyse op maat brengen we je netbelasting, pieken en flexibele processen in kaart, en berekenen we wat batterijopslag of sturing oplevert.
3. Sturen: we helpen je een energiemanagementsysteem op te zetten dat je pieken automatisch afvlakt.

Emaze verkoopt geen batterijen en werkt niet voor de netbeheerder of je energieleverancier. Ons advies is dus onafhankelijk: of sturen volstaat of een investering nodig is, beslissen we op basis van je eigen meetdata. Omdat Emaze ook een studiebureau gebouwtechnieken heeft, kijken we mee naar de installaties zelf, bijvoorbeeld bij het dimensioneren van een warmtepomp. Flexibiliteitsmaatregelen nemen we ook mee in je energieaudit.

Plan een vrijblijvend gesprek. We bekijken samen hoeveel flexibiliteit er in je bedrijf zit.